حائر از نظر دلالت عرفى در تاريخ قديم همان‌گونه كه قبلًا توضيح داديم ، در خصوص تعيين حدود و مساحت حائر ، ناگزيريم به اخبار و رواياتى مراجعه كنيم كه مورّخين و محدّثين از دوران نخست ، نقل كرده‌اند و اين اخبار با وجود اختلافات بسيار - از نظرما - تنها مستندات تاريخى موثّق و مورد اعتماد ، مىباشند كه محقق در مقام بررسى موضوعى - همانند موضوع مورد بررسى ما - چاره‌اى جز مراجعه به آنها ندارد . چه اينكه تنها آنها مىتوانند ، حدود حائر را براى ما ترسيم كنند و مفهوم و مدلول تاريخى آن را در حدود عرف و عادت جارى در دوران‌هاى گذشته ، تشريح نمايند . خلاصهء اين اخبار به قرار زير است : راويان حديث درمعرفى حائر ، ميان حرم و حائر ، تفاوت قائل شده‌اند و اندازه حائر نزد ايشان ، برابر آنچه از امام صادق ( ع ) ، طىّ دو روايت نقل شده ، بيست ذرع در بيست ذرع است ؛ چنان‌كه در روايت عبدالله سنان از آن حضرت ، آمده است : « قبر امام حسين ( ع ) ، بيست ذرع در بيست ذرع از هرطرف و با فراز و فرود ، بوستانى از بوستان‌هاى بهشت است » « 1 » ؛ يا بيست و پنج ذرع در بيست و پنج ذرع از هر طرف قبر مطّهر مىباشد ؛ چنان‌كه در روايت ديگرى كه اسحاق بن عمار از امام صادق ( ع ) نقل كرده ، آمده است : جايگاه قبر حسين بن على ( ع ) ، احترام آشكارى دارد ؛ هر كس آن را بشناسد و در آن پناه گيرد ، پناه داده مىشود . عرض كردم : فدايتان گردم ! جاى آن را برايم ، مشخص نماييد ؛ حضرت فرمود : از محلّ كنونى قبر ، به اندازهء بيست و پنج ذرع از پايين پا و بيست و پنج ذرع از پيش‌رو و بيست و پنج ذرع از پشت سر و بيست و پنج ذرع از بالاى سر مىباشد ؛ محل قبر آن حضرت از روزى كه به خاك سپرده

--> ( 1 ) . مزار بحارالانوار ، ص 141 ؛ ابن قولويه ، كامل الزيارات ، ص 272 ؛ الحدائق الناضرهء ، ج 3 ، ص 345 .